Trong dòng chảy bi tráng của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, trận đánh chiếm Đài phát thanh Sài Gòn của Đội 4 Biệt động là một trong những bản anh hùng ca chói lọi nhất về nghệ thuật “điểm huyệt” và tinh thần quyết tử của lực lượng biệt động thành. Với tư cách là cơ quan ngôn luận đầu não của chính quyền Sài Gòn, Đài phát thanh không chỉ là một mục tiêu quân sự mà còn là một pháo đài tâm lý chiến trọng yếu, nơi ta dự định sẽ phát đi lời hiệu triệu giải phóng ngay giữa sào huyệt kẻ thù,.
1. Trận địa giữa lòng dân: “Kho thuốc súng” sát nách kẻ thù
Sự mưu trí của Biệt động Sài Gòn thể hiện ngay từ khâu chuẩn bị hậu cần. Điểm xuất phát của trận đánh là tiệm may Quốc Anh tại số 65 Nguyễn Bỉnh Khiêm – một cơ sở cách mạng trung kiên do gia đình đồng chí Trần Phú Cường (Năm Mộc) làm chủ.
Sơ đồ trận tập kích đánh chiếm Đài phát thanh
Dưới vỏ bọc của một gia đình thợ may, đồng chí Năm Mộc đã xây dựng một căn hầm bí mật cách mục tiêu Đài phát thanh chưa đầy 100 mét. Nơi đây cất giấu an toàn 7 khẩu tiểu liên AK với 2.100 viên đạn, 100 quả lựu đạn, 50kg thuốc nổ cùng nhiều súng ngắn khác. Sự tồn tại của “kho vũ khí” này là một kỳ tích của Biệt động Sài Gòn với phương châm “ba hóa” (hợp pháp hóa, nghề nghiệp hóa, quần chúng hóa), biến “rừng người” thành tấm khiên bảo vệ vững chắc nhất.
2. Diễn biến trận đánh: 4 giờ 31 phút bi tráng
Trận đánh bắt đầu vào lúc 1 giờ 59 phút sáng mùng 2 Tết (31/1/1968). Đội 4 gồm 12 cán bộ, chiến sĩ do Đội trưởng Năm Lộc chỉ huy đã dùng thủ pháo đánh bứt tung cổng Đài phát thanh tại số 3 Phan Đình Phùng để đột nhập.
- Sự hy sinh mở đầu: Ngay khi vừa bước xuống xe để nổ súng vào cổng đài, Đội phó Năm Mộc đã trúng đạn hy sinh sau khi kịp thời động viên anh em tiến lên.
- Chiếm lĩnh mục tiêu: Chỉ trong vòng 5 phút, các chiến sĩ biệt động đã chiếm lĩnh toàn bộ Đài phát thanh, khống chế khu vực phát sóng ở lầu 1. Tuy nhiên, một nốt trầm đau xót đã xảy ra: bộ phận kỹ thuật của Đài Phát thanh Giải phóng theo kế hoạch sẽ đến để phát bản tuyên ngôn nhưng đã không thể tiếp cận được mục tiêu do chiến sự ác liệt trên đường phố, khiến ý đồ phát sóng lời hiệu triệu bị bỏ lỡ,.
- Cuộc cố thủ không cân sức: Theo kế hoạch, Đội 4 chỉ cần giữ đài trong 1 giờ để chờ Tiểu đoàn 3 Dĩ An đến tiếp ứng. Nhưng thực tế, lực lượng chi viện đã không đến kịp. Địch huy động lính dù, xe bọc thép và hỏa lực mạnh bao vây, dùng loa gọi hàng điên cuồng. Các chiến sĩ biệt động, dù hết đạn AK, vẫn dùng súng các-bin tước được của địch để ngoan cường đánh trả suốt hơn 4 giờ đồng hồ.
3. Khúc vĩ thanh bất tử
Đến hơn 6 giờ sáng, khi vòng vây khép chặt và không còn khả năng giữ trận địa, hai chiến sĩ cuối cùng (dự đoán là Năm Lộc và Bảy Rỗ) đã thực hiện một hành động cảm tử: dùng khối thuốc nổ 20kg phá hủy đài và anh dũng hy sinh ngay tại mục tiêu.
Mũi tấn công Đài phát thanh Sài Gòn
Trận đánh kết thúc với sự hy sinh của 10 đồng chí, nhưng Đội 4 đã tiêu hao nặng một đại đội lính dù địch và phá hủy một phần cơ sở vật chất của đài. Câu chuyện về chị Trần Thị Út (vợ đồng chí Năm Mộc) nén đau thương khi thấy xác chồng bị địch mang đi để che giấu an toàn cho hai chiến sĩ sống sót trong hầm bí mật suốt 4 ngày đêm là minh chứng cho khí phách của người Sài Gòn,.
Nhìn lại 80 năm lịch sử Biệt động Sài Gòn, trận Đài phát thanh là một ví dụ điển hình cho 16 chữ vàng: “Đoàn kết một lòng, Mưu trí vô song, Dũng cảm tuyệt vời, Trung kiên bất khuất”. Dù mục tiêu phát sóng lời hiệu triệu không đạt được do sự đứt gãy trong hiệp đồng, nhưng việc quân giải phóng làm chủ Đài phát thanh Sài Gòn trong hơn 4 giờ đã tạo nên một cú sốc tâm lý cực lớn, đánh sụp niềm tin vào sự an toàn tuyệt đối của chính quyền ngụy ngay tại trung tâm đô thị.
Với chiến công này, đồng chí Năm Mộc đã được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (năm 1978). Ngày nay, Tượng đài tưởng niệm tại số 3 Nguyễn Bỉnh Khiêm vẫn đứng đó như một lời nhắc nhở về sự hy sinh thầm lặng nhưng vĩ đại của những người con đã hiến dâng tuổi thanh xuân để viết nên huyền thoại Biệt động Sài Gòn.
